Płaty skroniowe budowa i funkcja

Płaty skroniowe – co ja słyszę?

Ostatnio pisaliśmy o płatach czołowych i lobotomii. Przyszedł czas na płaty skroniowe.

Płaty skroniowe mają związek z układami zmysłu węchu i słuchu. Pomagają też w integracji wrażeń wzrokowych z innymi układami. O znaczeniu tej okolicy przekonujemy się zwłaszcza wtedy, gdy przestaje działać poprawnie.

Płat skroniowy lewy, płaty skroniowe budowa i funkcja
Płat skroniowy

Płaty skroniowe a słuch

Kora mózgowa to, najprościej mówiąc, wierzchnia część mózgu. Część kory w płatach skroniowych jest schowana, nosi nazwę wyspy i zawiera zakręty Heschla (jeden, czasem dwa), odpowiadające za reprezentację słuchową. Każde ucho „obsługiwane” jest w znacznej części przez korę swojej półkuli: lewe ucho przez prawą półkulę, a prawe przez lewą (lateralizacja). Reprezentacja dla każdego ucha jest jednak obustronna: lewe ucho ma nieco miejsca także w lewej półkuli i na odwrót. To dość zmyślne rozwiązanie – żeby doszło do całkowitej głuchoty korowej, gdzie problemem jest mózg a nie wadliwie działające uszy, uszkodzenie musi obejmować obie wyspy, co zdarza się niezwykle rzadko.   

Uszkodzenie górnego zakrętu skroniowego zazwyczaj w lewej półkuli prowadzi z kolei do afazji czuciowej. Chory nie rozróżnia dźwięków mowy, także swojej własnej, zaczyna traktować swój ojczysty język jak język obcy, a w związku z tym, że nie może monitorować tego co sam mówi. Wydaje mu się, że nie ma problemu z mową, a to inni z jakiegoś powodu uparli się go nie rozumieć. Takie osoby mówią dość płynnie, ale bez sensu i bardzo się denerwują, że nikt ich nie rozumie. Pacjenci ci nie potrafią też pisać pod dyktando, gdyż nie rozróżniają dźwięków mowy, za to nie mają problemu z przepisaniem tekstu, który widzą. Afazja czuciowa to dość specyficzne zaburzenie. Badanie neuropsychologiczne pozwala uchwycić takie niby drobne, a jednak bardzo znaczące różnice. Powód trudności jest bardzo istotny gdy chce się zaplanować rehabilitację, a do tego potrzebna jest neuropsychologiczna diagnoza różnicowa.

W badaniach dowiedziono, że prawa skroń odpowiada za różnicowanie dźwięków innych niż mowa, a lewa skroń za mowę i przypisywanie dźwiękom określonego znaczenia. Śpiew kanarka pacjent z uszkodzeniem lewostronnym prędzej pomyli z pianiem koguta (kanarek i kogut to ptaki, wykazują podobieństwo znaczeniowe tj. semantyczne). Dla pacjent z uszkodzeniem prawostronnym śpiewający kanarek i gwiżdżący mężczyzna brzmią podobnie (podobieństwo akustyczne) (Walsh 2016 za Vignolo 1969).

Płaty skroniowe a wzrok i węch

Uszkodzenie w obrębie prawej strony płatów skroniowych powodują trudności w rozpoznawaniu obrazków niekompletnych i nonsensów obrazkowych.

Uszkodzenie okolicy węchowej powoduje zniesienie węchu (anosmia), zaś halucynacje węchowe sygnalizują, że w tej okolicy znajduje się uszkodzenie powodujące wyładowania. Zapachy zawsze są opisywane jako nieprzyjemne (Walsh 2016 za Penfield, Jasper 1954). Halucynacje węchowe (napady hakowe) czasem poprzedzają napad padaczkowy.

Bibliografia:

Walsh K, Darby D Neuropsychologia Kliniczna, Sopot 2016, GWP

Dodaj komentarz

*